11 xuñ, 2016

EU TEÑO UN CANCIÑO ...


Así comeza unha canción popular ben coñecida, hoxe imos revisar algúns dos cans que aparecen na historia da arte. Son figura habitual, ben como protagonista, como acompañante, como símbolo ou como elemento anecdótico. Este último é o punto de vista da nosa mirada.
Hai algúns que, por razóns distintas, sempre se recordan. En primeiro lugar o do mosaico da entrada daCasa do Poeta Tráxico en Pompeia. Xunto coa aviso de CAVE CANEM,  o can está disposto a defender o paso de calquera visitante non desexado.

Primeira ringleira
  • O  can negro de Bruegel o Vello na Alegoría dos catro elementos. Escondido debaixo da mesa roendo un oso e retando coa mirada a quen se lle poida acercar 
  • O de Tiziano na Venus de Urbino, que dorme placidamente ós pés da cama como símbolo de fidelidade
  • O de Tintoretto a piques de descubrir a Marte escondido baixo da cama ó se presentar Vulcano, o esposo de Venus, no lenzo Venus, Marte e Vulcano 
  • O de Veronés (Vodas de Caná), asomando entre os balaústres da balconada e mirando ansioso os ricos manxares que se adiviñan abaixo
 Segunda ringleira
  • O adormecido e  preguiceiro mastín que soporta estoicamente a patada de Nicolasito Pertusano nas Meninas de Velázquez
  • O pequeno cadeliño, no retrato que do príncipe Filipe Próspero fixo Velázquez, recosta a súa cabeza no brazo da cadeira mentres dirixe unha melancólica mirada ó espectador.O príncipe contaba nese momento dous anos de idade, enfermizo desde o nacemento non chegaría a cumprir os catro. A mesma febleza parece mostrar o can.
  • O dinámico can de Giacomo Balla, interesado en plasmar o movemento fixando as sucesivas fases do camiñar que multiplican as patiñas e o rabo do can creando unha imaxe borrosa.Dinamismo dun can con correa
  • O can perdigueiro de Courbet en Enterro en Ornans, que sorprende plantado en primeiro plano nesta cerimonia relixiosa. Claro está que iso precisamente quería o pintor: converter o tema que podería ser grandilocuente nun episodio banal da vida da aldea. Así  que o can está onde está o seu dono, sexa o defunto (ou defunta?) ou calquera da comitiva.






Terceira ringleira
  • O cadeliño de van Eyck no Matrimonio Arnolfini, asistindo á cerimonia tan firme e solemne como os protagonistas do enlace. De novo a significación de fidelidade como no caso de Tiziano pero aquí ben esperto e atento, posa como calquera modelo.
  • A marabillosa cabeza deste can de Goya, Can semiafondido, unha das denominadas Pinturas negras realizadas ó óleo nas paredes da súa residencia, a Quinta do Xordo. Non está claro o seu significado e se interpreta de diferentes xeitos, pero se xa a obra resulta sorprendente -a única figura é esta canbeza-, a mirada angustiosa que se dirixe ó alto xera unha inquietude que traspasa o lenzo  aínda sen que saibamos se verdadeiramente está afundido ou simplemente medio oculto. Parece ser que orixinalmente había uns paxaros na parte alta, pero certo é que nos resulta mais significativo sen ningún outro elemento.
  • Ese coqueto canciño de longa pelaxe branco co seu lazo vermello na pata traseira, tan branco como vestido que porta a súa dona e que se adorna igualmente en vermello -cinto, lazo,colar e adorno no cabelo- neste retrato da Duquesa de Alba, boa amiga do autor, Goya. ¡Unha parella verdadeiramente fashion!
  • O can Rubino ben acubillado baixo do asento do marqués Ludovico Gonzaga, como o can preferido do seu dono. Nesta escena da Cámara dos Esposos no Palacio Ducal de Mantua, obra de Mantegna, aparecen outros cans pero Rubino está ben arroupado baixo a protección do marqués no grupo da Corte, os marqueses e familia. Submisión, fidelidade e amizade nesa doce mirada
Cuarta ringleira
  • Miró pinta este lenzo, Can ladrando á Lúa,  reflectindo un paradoxo: por moito que ladres nos has chegar nin coa escada. Unha obra narrativa e xa surrealista cunha escena escura na que emerxen tan só os tres elementos significativos -can, Lúa e escada-, os tres illados no medio da negrura da noite. O colorista es esquemático can -unha forma plana- mira ó ceo como se se rebelara diante do infinito.
  • Na Sagrada Familia do paxariño Murillo reflicte unha tenra escena familiar nun fogar humilde onde o neno  sostén na man alzada un paxariño -probablemente un xílgaro- que amosa xoguetonamente ó pequeno can que se alza atento disposta a lanzarse sobre a posible presa. Inocencia nun e no outro. Unha imaxe relixiosa tratada como unha escena de xénero, unha fórmula que lle outorgou moito recoñecemento popular ó pintor.
  • O mastín de Velázquez na versión cubista de Picasso nunha das súas variacións -esquecendo a Velázquez, dicía- sobre as Meninas do pintor barroco, a quen tanto admiraba.
  • No plácido e soleado Domingo na Grande Jatte do puntillista Seurat, este decidido can, ben adornado co seu lazo azul  e ben mantido-ten un dono de "posibles"- , lánzase á carreira cara á outro moito máis grande, seguramente un can da rúa que anda á procura de comida.Tamén entre eles hai diferencias de clase.

En fin, haberá moitos outros, pero eu sempre recordarei estes xunto cun protagonista, o florido Puppy de Jeff Koons, convertido nunha icona e símbolo do Gugenheim de Bilbao.




BRUEGELImage HTML map generator

6 mai, 2016

ENTRE LIBROS

¡Cantas historias nun libro!. Entramos nelas cando o lemos pero tamén xorden do propio libro cando se emprega artisticamente como esta escultura en metal de David Kracov, A árbore da vida, adicado ós nenos salvados do desastre nuclear de Chernóbil. (1986)
Se botamos unha ollada sobre o panorama da arte contemporánea, onde tantas novas fronteiras se teñen aberto, encontramos artistas que non só empregan os libros como fiestra da imaxinación, os utilizan como soporte das súas obras ou os reinterpretan engadindo outros materiais.
Nestes tempos do ebook, o libro físico transformado adquire outras significacións nestas reciclaxes artísticas. 

Admirable resulta o traballo de Lorenzo Perrone. Tratando o libro con xeso, auga, pegamento, pintura e distintos elementos engadidos o transmuta nunha materia prima da que desaparece o peso das palabras e da súa semántica, mantendo sen embargo a forma primaria.
Con esta materia configura unha escultura simbólica e significativa á marxe da escrita baixo a denominación de Libros Blancos. A significación non deriva pois da escrita senón do concepto esculpido, unha historia sen palabras




Un xeito ben diferenciado é o empregado por Alicia Martín, neste caso os libros compoñen a escultura, ubicados  nun lugar descontextualizado. Non importa o contido, é dicir que o libro resta coma un obxecto recoñecido universalmente pola súa carga simbólica pero agora reducido a un elemento construtivo das súas instalacións. O resultado é, diante de todo, de carácter conceptual: forman cascadas, inundan as rúas, arremuíñanse, brotan polas fiestras, ... O libro é testemuña do paso do tempo, das ideas,  son símbolo da memoria, da acumulación do saber que desborda calquera límite da razón




Se nas esculturas de Alicia Martín semella dominar o caos, nas obras de Matej Kren predomina a orde, sexa nas obras de pequeno formato sexa nas grandes  instalacións realizadas con centos de libros empregados como perpiaños. As combinacións de luz e de espellos,  amplían o espazo ata o infinito -caso da torre Idiom- ou o fragmentan -Gravity Mixter-


Outro modo de empregar os libros é esculpíndoos. Se o tradicional era a escultura en madeira, mármore,  ferro, terracota, bronce,..., agora é o mesmo libro ou o conxunto de libros o que recibe a talla

Guy Laramée sérvese dos libros como materia prima para esculpir paisaxes de marcadas formas topográficas. Os libros, habitualmente grosos tomos de enciclopedia, permanecen pechados, non interesa o seu contido nin o seu significado, o que o artista procura é un soporte desde o que dar forma, tallando coma se dun madeiro se tratara, por subtracción, a toda unha serie de formacións naturais: montañas, vales, illas, covas,.. Pero que tamén actúan como un símil segundo el mesmo explica " son montañas de coñecemento que retornan a ser o que realmente son: montañas". De feito adoita empregar libros vellos, abandonados, que fisicamente desaparecen reconvertidos en realistas esculturas.


Kyle Kirkpatrick, talla o libro para compoñer paisaxes que completa con figuras en miniatura

 
Brian Dettmer, coñecido como o ciruxián de libros polos instrumentos que utiliza, esculpe minuciosas e complexas esculturas, fantásticas creacións.


Algo parecido resulta o traballo de Kiylie Stillman. Sobre libros ordenadamente colocados en pía e polo lado das follas esculpe de xeito invertido delicadas figuracións, habitualmente árbores, plantas e aves, cun punto de conexión coa arte xaponesa. En certa medida conteñen unha metáfora, os libros volven acoller aquelo que foi a súa orixe: as árbores e con elas as aves que os visitan..




Mike Stilkey emprega os libros de expurgo -os lombos e as tapas- coma un lenzo sobre o que pinta directamente. O primeiro paso ha ser configurar o lenzo -os libros- de acordo coas imaxes a pintar.. Observa que os libros non se ocultan, as pías quedan visibles, sen transformar, tal e como se foran en si mesmas unha escultura
As súas obras precisan dun longo proceso de montaxe pois algunha das súas instalacións destas pintura-esculturas acada os 7 metros e mais de 3.000 libros. As pinturas teñen un punto surrealista e onírico conectas co Expresionismo alemán



Stephen Doyle conserva a palabra escrita nos fragmentos de liñas extraidos das páxinas para as súas esculturas de papel. Toda unha combinación de corta e pega para construír unha metáfora visual do contido do libro, un documento hipertextual




Ragnhildur Johanns, recortando e recompoñendo traballou dúas series con libros como material primario, as denominadas Poemas esculturais e Poesía visual. O poema non está no texto, estamos diante da súa visualización, se ben os fragmentos extraidos do libro teñen tamén significación, distinta da orixinaria, non se trata de facer unha lectura textual, é o propio obxecto o que transmite a poesía.



Unha técnica empregada por moitos artistas do papel é a dobraxe das follas do libro, como nos origamis, para configuras formas escultóricas. Luciana Frigerio e Isaac Salazar dobran as follas para realizar palabras e formas simbólicas




Daniel Lai emprega unha técnica similar pero cun obxectivo diferente:construír unha escena onde aparece un característico e simplificado personaxe en barro. As situacións representadas teñen que ver co contido do libro, que é utilizado, dobrado do xeito adecuado, como marco e soporte da acción




Cara Barer traballa igualmente alterando os libros de xeito poético e formas estéticas. Os libros transfórmanse en esculturas fermosamente fotografadas -pois é unha mostra efémera-. Tamén realiza esculturas de libros en bronce e cera



Para ir rematando, debemos tamén facer referencia a aquela obras que fan saír os personaxes dos libros, como se fose un pop-up en papel. Por medio do recorte, ilustracións e palabras forman un collage que como se escaparan do seu soporte transmite visualmente o contido textual do libro, habitualmente contos clásicos.

Agora si, pechamos con suxerentes pinturas nas que o protagonista é o libro.
Surrealistas e fantásticos lenzos de André Martins de Barros. Son os libros os que conforman a figura, como se os libros se humanizasen (¡boa conexión con Arcimboldo!). Son figuras de libros que len libros, un paradoxo


Igualmente surrealista, Vladimir Kush, con claras referencias dalinianas, constrúe verdadeiras metáforas, neste caso co libros como protagonistas.






Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

  © Blogger template 'Solitude' by Ourblogtemplates.com 2008

Subir